نيست « 1 » ، نيز : « وجهى بمائه » يعنى رويم به آبروى ( آب روى ) بود « 2 » . و شاعر گويد : آب شرم در گونه‌هايش همى دود . . . « 3 » و اين آب است كه هم تنها و هم در آميخته آشاميده شود ، با آنكه ديگر آشاميدنيها ، خالص آشاميده نشوند و سودى ندهند مگر با در آميختن با آب . پس از همهء اينها ، آب مايهء پاك شدن تنها و زدوده شدن چركهاست . پيامبر « ص » فرموده است : « هيچ چيز آب را نجس نكند » « 4 » و هم از آب است يخ و برف و تگرگ . و آب را با اين همه خواص سردى و گوارايى ، اصالتى است در سپيدى « 5 » ، و زيبايى است در ديد و اثرى لطيف است در روح . و از برترى جبل بر عراق اين است كه چون در بغداد ، يا در ناحيهء كوفه و بصره به بيمارى در حال نقاهت ، گويى : چه خواهى ؟ گويد : اندكى آب سرد ، يا اندكى برف يا يخ . نيز آب را در كار سوگند آورده‌اند . شاعر گويد : محبوبه‌ام خشمناك است ، اى خانواده او ، به خداوند سوگند ، تا او شاد نگردد 224 ، آب سرد ننوشم . و از آبهاى جهان ، زمزم است كه شفاى دردهاست . در همدان چشمه‌هاى آب گرم بسيارى است كه براى بيماريهاى سخت چون : نقرس ، و بادهاى مزمن و ديگر بيماريهاى شديد سودمند افتد و بهبود

--> ( 1 ) - يعنى : آبرو ندارد ، يا : شرم ندارد ، يا : آب و رنگ و زيبايى ندارد . ( 2 ) - يعنى : ارزش شخصيت من ( سمت من ) به آبروى من است . يا : چهرهء من ارجمند آب و رنگ خود است . ( 3 ) - ( ماء الحياء يجول فى و جناته * . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ) ( 4 ) - حديث تتمه‌يى دارد دربارهء موارد تغير آب و تنجس آن . رك : جوامع حديث و كتب فقه . نيز نسخهء عكسى ( ورق 116 الف و ب ) . ( 5 ) - كذا فى الاصل ، هر چند آب بىرنگ است .